TERÖRLE MÜCADELE KANUNU VE NAKDİ TAZMİNAT

1. 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 2330 Sayılı Kanun Kapsamında Hak Sahipliği ve Şartları 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca; kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır (Danıştay 12. Daire-2018/4019-2021/1457 Kaynak-18.03.2021; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi-2023/7784-2025/9205 Kaynak-29.05.2025). Bu kapsam, yalnızca doğrudan terör saldırılarını değil; terör olaylarını önlemek, takip etmek veya etkisiz hale getirmek amacıyla ifa edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş-dönüşler esnasında meydana gelen kazalar sonucunda hayatını kaybeden veya yaralananları da içermektedir (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi-2023/13371-2024/13546 Kaynak-20.12.2024; AYM-14/6/2023). 2330 sayılı Kanun ayrıca, iç güvenlik ve asayişin korunmasında güvenlik kuvvetlerine yardımcı olan ve faydalı oldukları tevsik edilen sivilleri de kapsamaktadır (Uyuşmazlık Mahkemesi-2025/393-2025/621 Kaynak-13.10.2025; AYM-22/3/2018).

Haklardan yararlanabilmek için mağduriyetin terörist faaliyetle veya terörle mücadele göreviyle doğrudan illiyet bağının bulunması zorunludur. Olayın terör eylemi nedeniyle gerçekleştiğine dair somut belge ve tespit bulunmaması (Danıştay 12. Daire-2018/4019-2021/1457-18.03.2021) veya kaza olayının terör tanımına girmeyen asayiş görevleri sırasında yaşanması (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi-2024/7047-2024/8742 Kaynak-18.09.2024) durumunda 3713 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz. Benzer şekilde, silah test atışı sırasındaki yaralanmalar genel vazife malullüğü kapsamında değerlendirilmiş (AYM-14.01.2026) ve emir ve talimatlara uymayarak (örneğin sözlü uyarıya rağmen mayınlı alana girerek) engelli hale gelme durumları vazife malullüğü ve 3713 sayılı Kanun kapsamı dışında tutulmuştur (Danıştay 12. Daire-2023/2482-2023/6719 Kaynak-14.12.2023). Ayrıca, terör örgütü üyeliği veya terör olaylarında yardım ve yataklık suçlarından mahkûm olanlar ile bu kişilerin mirasçıları, tazminat kanunları hükümlerinden faydalanamazlar (Danıştay 15. Daire-2015/6740-2018/5617 Kaynak-05.06.2018; Danıştay 15. Daire-2016/4911-2018/7989 Kaynak-29.11.2018; Danıştay 10. Daire-2019/8885-2023/1095 Kaynak-09.03.2023).

2. Sağlanan Mali ve Sosyal Haklar İlgili kanunlar kapsamında hak sahiplerine sağlanan temel haklar şunlardır:

Nakdi Tazminat: 2330 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca, ölenlerin kanuni mirasçılarına en yüksek Devlet Memuru brüt aylığının 100 katı; yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktan aciz malullere 200 katı; diğer engelli hale gelenlere ve yaralananlara ise derecelerine göre belirli yüzdelerde nakdi tazminat ödenir (Uyuşmazlık Mahkemesi-2013/1290-2013/1772 Kaynak-30.12.2013).

Vazife Malullüğü Aylığı ve Emekli İkramiyesi: Malul olanlara veya ölenlerin dul ve yetimlerine bağlanacak aylık, görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan az olamaz. Ağır malullere ve ölenlerin hak sahiplerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir (Danıştay 12. Daire-2018/4019-2021/1457-18.03.2021).

Ek Ödemeler: Hak sahiplerine tütün ikramiyesi (ek ödeme) ve başkasının yardımına muhtaç derecede malul olanlara asgari ücretin net tutarının iki katı tutarında bakıcı ücreti ödenir (Danıştay 10. Daire-2020/774-2022/3970 Kaynak-20.09.2022).

Konut Kredisi ve Vergi İstisnaları: 2330 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlananlara TOKİ tarafından bir konutla sınırlı olmak üzere faizsiz konut kredisi verilir. Bu işlemler harçlardan ve damga vergisinden; yapılan gayrimenkul hibeleri ise veraset ve intikal vergisinden müstesnadır (Özelge-30.09.2014).

İstihdam Hakkı: Terör eyleminin bertaraf edilmesinde faydalı olan sivillerden hayatını kaybedenlerin veya malul olanların hak sahiplerine, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca tespit edilmek kaydıyla memur, sözleşmeli personel veya işçi kadrolarına atama hakkı tanınır (Uyuşmazlık Mahkemesi-2025/393-2025/621-13.10.2025).

Kira Yardımı: 3713 sayılı Kanun'un 21. maddesi kapsamında şehit olanların hak sahiplerine, 2330 sayılı Kanun uyarınca aylık bağlanmış olsa dahi kira yardımı hakkı tanınmaktadır (Danıştay 12. Daire-2018/3101-2021/5388 Kaynak-27.10.2021).

3. 5233 Sayılı Kanun Kapsamında Zararların Karşılanması 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun, terör eylemleri veya terörle mücadele faaliyetleri nedeniyle idarenin kusursuz sorumluluğu çerçevesinde oluşan "maddi" zararların yargı yoluna gidilmeden sulhen karşılanmasını düzenler (AYM-8/1/2020). Bu kapsamda, sokağa çıkma yasağı veya terör olayları nedeniyle mal varlığına ulaşılamaması, ticari faaliyetin yürütülememesi sonucu oluşan kazanç kayıpları ve giderler (işçi maaşları, SGK primleri vb.) geriye dönük 5 yıllık kazanç ortalaması alınarak tazmin edilir (Danıştay 10. Daire-2021/3664-2025/2349 Kaynak-30.04.2025). Ölüm hallerinde ise mirasçılara, 7000 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımının elli katı tutarında nakdi ödeme yapılır (Danıştay 10. Daire-2024/2325-2024/5657 Kaynak-28.11.2024; Danıştay 10. Daire-2021/2848-2023/61 Kaynak-11.01.2023).

4. Tazminatların Mahsubu ve Manevi Tazminat Talepleri 2330 sayılı Kanun uyarınca ödenen nakdi tazminat, uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı niteliğinde olup, yargı mercilerinde açılacak tam yargı davalarında idarenin ödemekle yükümlü tutulacağı maddi tazminat (örneğin efor kaybı tazminatı) hesabında "yarar" olarak kabul edilerek zarardan indirilir (denkleştirme yapılır) (Danıştay 10. Daire-2020/774-2022/3970-20.09.2022; Danıştay 10. Daire-2023/547-2023/7476 Kaynak-27.11.2023). Öte yandan, 5233 sayılı Kanun ve ilgili diğer kanunlar manevi zararların karşılanmasını öngörmese de, ilgililerin idari yargıda genel hükümlere (2577 sayılı Kanun m. 2 ve 13) göre tam yargı davası açarak manevi tazminat talep etmelerine engel bulunmamaktadır (AYM-8/1/2020; BİM-Gaziantep BİM 3. İdare Dava Dairesi-2018/4752-2020/45 Kaynak-17.01.2020).

5. İkincil Kaynaklardan Elde Edilen Usul ve Esaslara İlişkin Ek Bilgiler Aşağıdaki bilgiler, karar metinlerinde sınırlı bilgi bulunduğunda ek bağlam sağlayan ikincil kaynak niteliğindeki kararlardan derlenmiştir:

Görevli ve Yetkili Mahkeme: 2330 sayılı Kanun uyarınca nakdi tazminat ödenmesi, yeniden hesaplanması veya ödenmeyen tazminatlara ilişkin uyuşmazlıklar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/C maddesi (terörle ilgili özel yetki) kapsamında değil, genel yetki kuralı olan 32. madde uyarınca işlemi tesis eden idari merciin (örneğin Milli Savunma Bakanlığı veya Jandarma Genel Komutanlığı) bulunduğu yerdeki İdare Mahkemelerinde görülür (Danıştay 12. Daire-2023/5498-2023/6307-05.12.2023; Danıştay 12. Daire-2023/6861-2024/12-15.01.2024; Danıştay 12. Daire-2023/129-2023/203-06.02.2023; Danıştay 12. Daire-2023/715-2023/684-20.02.2023; Danıştay 12. Daire-2023/870-2023/1805-06.04.2023; Danıştay 12. Daire-2023/1828-2023/2073-13.04.2023).

Zamanaşımı: Tahakkuk ettirilerek bankaya yatırılan ancak hak sahibi tarafından alınmayan nakdi tazminatlar, 5434 sayılı Kanun'un 117. maddesi uyarınca beş yılın sonunda Sandık lehine zamanaşımına uğrar (Danıştay 12. Daire-2021/1486-2021/4166-23.06.2021). İdare tarafından yersiz ödendiği iddia edilen tazminatların geri alınması talebiyle açılan sebepsiz zenginleşme davalarında ise zamanaşımı süresi, idarenin durumu öğrendiği tarihten itibaren 1 yıldır ve bu davalar adli yargıda (Asliye Hukuk Mahkemesi) görülür (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi-2014/7633-2014/15647-02.12.2014).

Mirasçılara Dağıtım: 2330 sayılı Kanun kapsamında ödenecek tazminatın dağıtımında veraset ilamları esas alınır. Kanun'un 3/c bendi uyarınca anne ve babaya %15'lik payın ödenebilmesi, ancak ölenin eş ve/veya altsoyu ile birlikte mirasçı olmaları (içtima etmeleri) şartına bağlıdır (Danıştay 10. Daire-2005/8371-2007/5292-20.11.2007).

Aylıkların Birleşmesi: 5233 sayılı Kanun kapsamında bağlanan maaş ile 5510 sayılı Kanun kapsamında bağlanan ölüm gelirinin birleşmesi durumunda, 5510 sayılı Kanun'un 54. maddesi uyarınca kesinti yapılmasına ilişkin uyuşmazlıkların çözüm yeri adli yargıdır (İş Mahkemeleri) (Uyuşmazlık Mahkemesi-2022/201-2022/312-30.05.2022).